این یک نفسِ عزیز را خوش میدار!
معذوری اگر در طلبش می کوشی!
باقی همه، رایگان نیارزد هشدار
تا عمر گران مایه بدان نفروشی!
(خیّام)
آن قسمت از مال دنیا را (بیت اول) که حدّاقل خوراک و پوشاکت را تامین می کند، برایت بس است! اگر برای بیشتر از آن به خودت زحمت دهی، مقصّری!
اضافه تر از نیاز پوشاک و خوراک،(بیت دوم) هر مالی که باشد اگر رایگان هم بهت دادند، مسِتان! که فقط عمر و وقت محدودت را تلف کرده ای!
بله! اونقدر زندگی، محدود و روزگار، بی وفاست که ارزش ذرّه ای زحمت بیشتر برای پول بیشتر را ندارد! به قول خیّام:
برخیز و مخور غم جهان گذران
خوش باش و دمی به شادمانی گذران!
در طبع جهان اگر وفایی بودی...
نوبت به تو، خود، نیامدی از دگران!
اونقدر عمر کوتاهه که چشم به هم زدنی همه چیز را از تو می گیرد! آخر اگر این جهان وفایی داشت، اصلا تو به دنیا نیامده بودی که به جایت کس دیگری بمیرد ...! بله... به سرعت نوبت تو می شود... پس این عمر کوتاه را خوش باش و مخور غم جهان گذران! این یک نفََسِ عزیز را خوش می دار!
اینجاست که سعدی میگه:
خوشبخت آن که خورد و کِشت... و بدبخت، ان که مرد و هِشت!
(هِشت=از مصدر هِشتن، به معنی گذاشتن، در اینجا منظور باقی گذاشتن مال برای ورثه!)
(نفس عزیز= منظور عمر کوتاه و عزیز است.)
گنبد مسجد شهر از همه فاضل تر بود